Lời nói đầu:JPMorgan bị kiện vì tiếp tay cho vụ lừa đảo Ponzi tiền mã hóa 328 triệu USD. Cùng lúc, thị trường tín dụng tư nhân 1.800 tỷ USD rung chuyển vì làn sóng rút vốn, Deutsche Bank lao đao với 30 tỷ USD rủi ro.

Ngày 12/3, một vụ kiện tập thể đã được đệ trình lên Tòa án Liên bang quận Bắc California với nguyên đơn là nhà đầu tư Robby Alan Steele. Đơn kiện cáo buộc JPMorgan Chase đã cung cấp “cơ sở hạ tầng ngân hàng thiết yếu” cho Goliath Ventures vận hành một kế hoạch Ponzi tiền mã hóa, huy động khoảng 328 triệu USD từ hơn 2.000 nhà đầu tư trong giai đoạn từ tháng 1/2023 đến tháng 1/2026.
Theo hồ sơ tòa án, khoảng 253 triệu USD đã được gửi vào tài khoản của Goliath tại JPMorgan, trong đó 123 triệu USD tiếp tục được chuyển sang sàn giao dịch Coinbase. Số tiền còn lại được sử dụng để trả lợi nhuận cho các nhà đầu tư trước theo đúng mô hình Ponzi kinh điển, hoặc bị Christopher Delgado, CEO của Goliath, tiêu xài cá nhân vào bất động sản, xe hơi hạng sang và đồng hồ đắt tiền.
Đáng chú ý, Delgado đã bị cơ quan liên bang bắt giữ từ ngày 24/2 với cáo buộc lừa đảo qua điện tín và rửa tiền, có thể đối mặt án tù lên đến 30 năm. Tuy nhiên, vụ kiện dân sự lần này nhắm trực tiếp vào JPMorgan, cho rằng ngân hàng đã bỏ qua nhiều “cờ đỏ” từ hoạt động của Goliath, đặc biệt khi công ty này không có giấy phép quỹ đầu tư nhưng vẫn nhận tiền từ hàng nghìn nhà đầu tư.
Các luật sư của nguyên đơn chỉ ra sự mâu thuẫn trong hành động của JPMorgan khi CEO Jamie Dimon thường xuyên chỉ trích tiền mã hóa nhưng ngân hàng lại tạo điều kiện cho dòng tiền 328 triệu USD chảy qua hệ thống mà không có biện pháp giám sát cần thiết. JPMorgan hiện từ chối bình luận về vụ việc.
Cùng thời điểm, thị trường tín dụng tư nhân toàn cầu trị giá 1.800 tỷ USD tiếp tục chứng kiến những chấn động nghiêm trọng.
Deutsche Bank ngày 12/3 công bố báo cáo thường niên, tiết lộ danh mục cho vay tín dụng tư nhân theo giá gốc của họ đã tăng lên 25,9 tỷ euro, tương đương khoảng 30 tỷ USD, chiếm 5% tổng dư nợ. Ngân hàng Đức xếp đây là “rủi ro chính” khi thị trường đối mặt áp lực rút vốn gia tăng, sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý và tác động từ AI đến mô hình kinh doanh của các bên vay. Cổ phiếu Deutsche Bank ngay lập tức giảm gần 7% sau thông tin này.
Làn sóng rút vốn đang diễn ra trên diện rộng. Quỹ tín dụng tư nhân North Haven Private Income Fund của Morgan Stanley buộc phải kích hoạt điều khoản giới hạn rút vốn khi nhận được yêu cầu lên tới 10,9% trong quý, vượt xa mức trần 5% cho phép. BlackRock áp dụng mức giới hạn 5% đối với quỹ HPS trị giá 26 tỷ USD dù cổ đông yêu cầu rút 9,3%. Blackstone cũng phải nâng trần rút vốn cho quỹ BCRED từ 5% lên 7% và bơm hơn 400 triệu USD vốn nội bộ để đáp ứng nhu cầu rút tiền kỷ lục. Blue Owl Capital bán 140 triệu USD khoản vay với giá 99,7 cent để giải quyết dòng rút vốn.

Số liệu từ Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang Mỹ cho thấy các khoản vay của ngân hàng Mỹ dành cho tổ chức tài chính phi ngân hàng đã đạt 1.400 tỷ USD vào cuối năm 2025, cùng với 2.800 tỷ USD cam kết cho vay chưa rút, nâng tổng mức exposure tiềm năng lên 4.200 tỷ USD, gấp ba lần so với một thập kỷ trước.
JPMorgan đã tiên phong thắt chặt tín dụng bằng cách cắt giảm hạn mức dành cho một số quỹ sau khi ghi giảm giá trị các khoản vay liên quan đến công ty phần mềm. Các ngân hàng lớn khác cũng đang rà soát toàn diện mức độ rủi ro từ tín dụng tư nhân.
Báo cáo của Deutsche Bank cũng chỉ ra khoản vay dành cho lĩnh vực công nghệ của họ đã tăng lên 15,8 tỷ euro, trong khi sự trỗi dậy của AI đang đặt dấu hỏi về tính khả thi trong mô hình kinh doanh của nhiều công ty phần mềm và giá trị các khoản vay liên quan.
Chuyên gia kinh tế Mohamed El-Erian cảnh báo về một “hiện tượng lây nhiễm kinh điển”, khi thanh khoản cạn kiệt buộc nhà đầu tư phải bán những gì có thể bán thay vì những gì họ muốn bán, tạo ra vòng xoáy giảm giá trên diện rộng. Trong khi đó, giới phân tích nhận định thị trường đang đối mặt với cuộc “tổng kiểm tra thanh khoản” sau nhiều năm áp dụng tiêu chuẩn cho vay lỏng lẻo.