Nga hưởng lợi kép từ khủng hoảng Hormuz, dầu Urals vượt Brent sau 12 ngày

Chỉ trong chưa đầy hai tuần, bức tranh năng lượng toàn cầu đảo ngược hoàn toàn. Nếu cuối tháng 2, dầu thô Urals của Nga còn chật vật tìm đường đến khách hàng với mức chiết khấu sâu chưa từng thấy, thì đầu tháng 3, mọi chuyện đã thay đổi chóng mặt. Sự tắc nghẽn tại eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, đã biến Nga từ kẻ bị ruồng bỏ trở thành cứu cánh không thể thiếu, kéo theo hàng loạt hệ lụy địa chính trị và tài chính mà phương Tây khó lường trước.

Trước khi căng thẳng vùng Vịnh bùng phát, ngành dầu mỏ Nga trải qua giai đoạn tồi tệ nhất nhiều năm. Các biện pháp trừng phạt ngày càng siết chặt từ Mỹ và EU, đặc biệt nhắm vào Rosneft và Lukoil, cùng mức trần giá 44,10 USD/thùng do G7 áp đặt, đã đẩy dầu Urals vào cảnh ế ẩm. Hồi cuối tháng 2, giá dầu Urals tại cảng Baltic chỉ còn quanh 40 USD/thùng, mức chiết khấu sâu nhất kể từ tháng 4/2023, có thời điểm lên tới 30,62 USD so với chuẩn Brent. Hàng chục triệu thùng dầu Nga trôi nổi trên biển, chất đống không tìm được người mua.

Doanh thu từ dầu khí của Nga trong tháng 2/2026 giảm 44% so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ đạt 432,3 tỷ rúp, khoảng 5,5 tỷ USD, khiến ngân sách liên bang bị bào mòn nghiêm trọng. Kế hoạch ngân sách năm 2026 của Điện Kremlin với mức giá Urals kỳ vọng 59 USD/thùng và tỷ giá 92,2 rúp đổi một USD dường như trở nên xa vời.

Nhưng mọi tính toán đã bị đảo lộn từ ngày 28/2, khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran khiến eo biển Hormuz tê liệt. Con đường vận chuyển 21 triệu thùng dầu mỗi ngày bị đóng băng khiến giá dầu Brent lập tức lao vọt lên trên 100 USD/thùng. Trong bối cảnh nguồn cung từ Iran và nguy cơ gián đoạn từ các nước vùng Vịnh biến mất, dầu thô nặng hàm lượng lưu huỳnh cao của Nga trở thành lựa chọn thay thế duy nhất có quy mô lớn.

Kết quả là một cú sốc cung cầu chưa từng có, khi chỉ trong 12 ngày, giá dầu Urals giao cho các lô hàng đi Ấn Độ đã tăng từ 40 USD lên 90 USD, và chốt ở mức 100,67 USD vào ngày 10/3, thậm chí cao hơn cả chuẩn Brent. Lần đầu tiên kể từ khi các lệnh trừng phạt được áp đặt năm 2022, dầu Nga được giao dịch cao hơn giá tham chiếu toàn cầu.

Mức chiết khấu trước đây lên tới hơn 10 USD/thùng tại các cảng Ấn Độ đã biến mất, thay vào đó là mức phí bảo hiểm từ 1 đến 5 USD so với Brent cho các lô hàng trong tháng 3 và tháng 4.

Câu chuyện không chỉ dừng lại ở con số giá dầu. Quan trọng hơn, cuộc khủng hoảng Trung Đông đã tạo áp lực khủng khiếp, buộc Mỹ và châu Âu phải điều chỉnh chính sách theo hướng có lợi cho Nga, vô tình làm xói mòn kiến trúc trừng phạt họ đã dày công xây dựng suốt 4 năm qua.

Tại Washington, áp lực kiềm chế giá xăng dầu trong nước trở nên cấp bách hơn bao giờ. Ngày 5/3, Bộ Tài chính Mỹ bất ngờ cấp giấy phép đặc biệt có thời hạn 30 ngày, cho phép các nhà máy lọc dầu Ấn Độ mua số dầu Nga đang mắc kẹt trên các tàu chở dầu. Đây là sự đảo ngược chính sách ngoạn mục, bởi trước đó Washington đã gây sức ép mạnh mẽ, thậm chí áp thuế 50% lên hàng hóa Ấn Độ để trừng phạt việc nước này mua dầu Nga.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent còn tuyên bố mạnh mẽ hơn trên Fox Business, rằng chính quyền đang xem xét khả năng dỡ bỏ trừng phạt đối với các lô hàng dầu Nga khác. Ông nói: “Có hàng trăm triệu thùng dầu chịu trừng phạt đang trên biển... bằng cách dỡ bỏ trừng phạt, Bộ Tài chính có thể tạo ra nguồn cung”. Đích thân Tổng thống Trump cũng xác nhận sẽ dỡ bỏ trừng phạt dầu mỏ đối với một số quốc gia.

Mỹ cấp phép tạm thời cho Ấn Độ mua dầu Nga giữa lúc eo biển Hormuz bị phong tỏa

Mỹ bất ngờ cấp phép cho Ấn Độ mua dầu Nga giữa lúc eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giấy phép 30 ngày cho phép giải phóng lô dầu Nga mắc kẹt trên biển, giúp hạ nhiệt giá dầu toàn cầu. Diễn biến mới nhất về khủng hoảng năng lượng.

Thông tin 2026-03-06

相关内容

Động thái này ngay lập tức vấp phải sự phản đối dữ dội từ các nghị sĩ đảng Dân chủ. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren và Chuck Schumer đã ra tuyên bố chung, cáo buộc Tổng thống Trump đang trao cho Putin một tấm thẻ miễn phí ngay khi Nga bị cáo buộc hỗ trợ Iran nhắm mục tiêu vào các lực lượng Mỹ. Sự mâu thuẫn trong chính sách của Mỹ lộ ra rõ ràng: vừa oanh tạc đồng minh của Nga là Iran, vừa bơm tiền cho Moscow thông qua việc nới lỏng trừng phạt dầu mỏ.

Trong khi đó tại châu Âu, mặt trận thống nhất chống Nga cũng bắt đầu xuất hiện những vết rạn sâu. Gói trừng phạt thứ 20 dự kiến được EU công bố đã vấp phải rào cản lớn nhất đến từ Hy Lạp và Malta. Đề xuất cấm toàn bộ dịch vụ hàng hải, bao gồm bảo hiểm, vận chuyển và môi giới, đối với dầu Nga, thay thế cơ chế trần giá, đã bị hai nước này phản đối kịch liệt.

Với đội tàu chở dầu lớn nhất thế giới, Hy Lạp sẽ chịu thiệt hại nặng nề nếu lệnh cấm được thông qua. Hệ quả là gói trừng phạt bị trì hoãn và giới chủ tàu Hy Lạp tiếp tục hưởng lợi kép: vừa vận chuyển dầu Nga, vừa được hưởng giá cước vận tải tăng vọt do rủi ro chiến sự.

Ngay cả khi Ủy viên châu Âu về Kinh tế Valdis Dombrovskis khẳng định EU sẽ duy trì áp lực tối đa lên Nga và nhấn mạnh tầm quan trọng của lệnh cấm dịch vụ hàng hải, thì trên thực tế, động lực chính trị cho một chính sách cứng rắn đang suy giảm.

Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng 75% chỉ trong một tuần, trong khi nguồn LNG từ Qatar bị gián đoạn sau các cuộc tấn công vào cơ sở xuất khẩu của nước này. Các nước như Đức, với 58% người dân ủng hộ đối thoại trực tiếp với Nga, và Hungary, chính thức yêu cầu EU đình chỉ trừng phạt năng lượng, đang gia tăng áp lực đòi nối lại quan hệ năng lượng với Moscow.

Sự hội tụ của ba dòng chảy: sự thay đổi chiến thuật của Mỹ để hạ nhiệt giá xăng dầu, sự tái gắn kết của châu Âu để đảm bảo an ninh năng lượng, và việc Ấn Độ cùng các nước châu Á khác bình thường hóa mua dầu Nga để bù đắp thiếu hụt, đang tạo ra một cục diện mà không ai mong muốn nhưng tất cả đều đang góp phần tạo nên: sự hồi sinh mạnh mẽ của nguồn thu dầu mỏ cho Nga.

Tổng thống Putin, với khả năng đọc vị thế trường nhạy bén, đã ngay lập tức tung ra những đòn tâm lý chiến. Ông đề nghị nối lại hợp tác năng lượng dài hạn với châu Âu, nhưng cũng không quên đe dọa sẽ chuyển hướng toàn bộ lượng khí đốt còn lại sang châu Á để tạo cơn sốt mua hoảng loạn ngay trước thềm lệnh cấm của EU năm 2027.

Tất nhiên không phải mọi thứ đều hoàn hảo với Moscow, việc đồng Rúp mạnh lên đang ăn mòn một phần lợi nhuận từ giá dầu tính bằng USD. Các nhà kinh tế ước tính, giá dầu tính bằng rúp cần tăng hơn 50% so với đầu tháng 3 để đáp ứng các mục tiêu ngân sách. Cơ sở hạ tầng xuất khẩu cũng là điểm yếu, khi một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào cảng Novorossiysk đã làm gián đoạn xuất khẩu trong một tuần.

Nhưng những khó khăn kỹ thuật đó không thể làm lu mờ bức tranh tổng thể: một chiến thắng chiến lược đang được Điện Kremlin củng cố từng ngày. Như nhà phân tích Robert Person từ Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại của Mỹ nhận định, Putin và các cố vấn của ông chắc hẳn đã tính toán rằng chiến tranh tại Iran phục vụ lợi ích của Nga: giá năng lượng cao hơn, sự phân tâm toàn cầu khỏi cuộc xung đột tại Ukraine, và nguy cơ Mỹ bị sa lầy thêm vào một vũng lầy Trung Đông khác.

Câu hỏi quan trọng nhất hiện nay không phải là Nga có cân bằng được ngân sách trong quý này hay không, mà là liệu chế độ trừng phạt của phương Tây có thể tồn tại nguyên vẹn sau cuộc khủng hoảng Hormuz hay không.

Khi lệnh miễn trừ 30 ngày cho Ấn Độ hết hạn vào đầu tháng 4, liệu nó có được gia hạn, mở rộng hay âm thầm trở thành vĩnh viễn? Câu trả lời sẽ cho thấy những vết nứt từ “12 ngày chiến sự” có thể biến thành những đứt gãy địa chính trị kéo dài đến bao giờ. Và ở Moscow, toàn bộ tính toán lúc này chỉ xoay quanh một mục tiêu duy nhất: giữ cho những vết nứt ấy đủ rộng và đủ lâu để trở thành vĩnh viễn.